Kompulsywne zachowania seksualne, czy też zachowania hiperseksualne dotyczą masturbacji, oglądania pornografii, masturbacji wraz z pornografią, przygodnych kontaktów seksualnych, płatnych kontaktów seksualnych, cyberseksu.

Diagnoza kompulsywnych zachowań seksualnych

Europejska klasyfikacja chorób i zaburzeń psychicznych ICD 11 umieszcza zaburzenie kompulsywnych zachowań seksualnych i tym samym zastępuje nimi nadmierny popęd seksualny, który był klasyfikowany w ICD 10.

Zaburzenia kompulsywnych zachowań seksualnych są opisywane jako:

Uporczywy wzorzec niepowodzenia w kontrolowaniu intensywnych, powtarzających się impulsów seksualnych powodujący brak kontroli powtarzających się zachowań seksualnych. Wzorzec przejawia się w jednym z co najmniej 4 elementów:

  • Zaangażowanie w powtarzające się czynności seksualne stało się centralnym punktem życia danej osoby, powodując zaniedbania w obszarze zdrowotnym, osobistym, obowiązków i zainteresowań.
  • Osoba dokonała wielu nieudanych prób kontrolowania lub ograniczenia zachowań seksualnych.
  • Osoba angażuje się w zachowania seksualne pomimo negatywnych konsekwencji.
  • Osoba nadal angażuje się w zachowania seksualne pomimo braku satysfakcji z tych zachowań.

Opisany wzorzec powinien trwać dłuższy czas tj. ok 6 miesięcy i powoduje on wyraźne pogorszenie jakości życia i upośledzenie w ważnych obszarach funkcjonowania danej osoby.

Warto podkreślić, że seks dla pacjentów hiperseksualnych nie jest przyjemnością, a orgazm nie jest szczególnym doświadczeniem. Osoby te borykają się cierpieniem, wstydem, osamotnieniem i poczuciem bezwartościowości. U osób kompulsywnie masturbujących się występuje też bardzo wysoki poziom lęku.

Z badań amerykańskich wynika, że osoby cierpiące na kompulsywne zaburzenia seksualne doświadczały w dzieciństwie wielu nadużyć. 97 % było wykorzystywanych emocjonalnie, 81% wykorzystywanych seksualnie, a 72 % doświadczyło przemocy fizycznej.

Hiperseksualność – leczenie

Pomoc tym osobom polega na zastosowaniu psychoterapii i zbudowaniu trwałej i opartej na zaufaniu relacji terapeutycznej. Jednym z podstawowych celów terapii jest nauka odróżniania napięcia emocjonalnego od napięcia seksualnego i nauka adekwatnego sposobu rozładowywania tego napięcia.

  1. Proces dochodzenia do zdrowia osób hiperseksualnych dzieli się na 6 faz:
  2. Faza dojrzewania. Osoba widzi już negatywne konsekwencje kompulsywnych zachowań seksualnych, poszukuje pomocy, próbuje zachować seksualną abstynencję.
  3. Faza kryzysu i decyzji: To czas kiedy pacjent podjął decyzję o zmianie, przeżywa kryzys i pustkę po zaprzestaniu kompulsywnych zachowań seksualnych i chaos związany z tym, na czym polega zdrowa seksualność.
  4. Faza szoku: próba naprawiania szkód i czas ogromnego wysiłku, aby wytrwać w zmianie.
  5. Faza odżałowania: to czas smutku i pełnej świadomości strat, jakie pacjent poniósł w swoim życiu.
  6. Faza wewnętrznej odbudowy: pacjenci zaczynają doświadczać pozytywnych uczuć, odbudowują kontakty z ludźmi.
  7. Faza wzrostu: pacjenci budują poczucie wewnętrznej siły i wpływu na swoje życie. Uczą się zdrowej opartej na bliskości relacji i czerpania radości z seksu.

Justyna Glińska – psycholog, certyfikowana specjalistka psychoterapii uzależnień