W klasyfikacji chorób i zaburzeń psychicznych DSM 5 zaburzenie uprawiania hazardu definiuje się jako uporczywe, powtarzające się zachowanie związane z aktywnością hazardową prowadzące do znaczących trudności i pogorszenia funkcjonowania osoby uprawiającej hazard.

Kryteria diagnostyczne uzależnienia od hazardu

Zgodnie z  klasyfikacją DSM 5 zaburzenie związane z uprawianiem hazardu diagnozuje się na podstawie następujących kryteriów:

  • Narastająca potrzeba coraz większego angażowania się w hazard i zwiększenia wydawanych sum pieniędzy w celu osiągnięcia satysfakcji.
  • Występowanie symptomów odstawienia: doświadczania frustracji i zdenerwowania podczas przerywania lub prób ograniczenia aktywności hazardowej.
  • Podejmowanie nieudanych prób ograniczania, kontrolowania lub zaprzestania aktywności hazardowej.
  • Narastająca koncentracja na aktywności hazardowej.
  • Angażowanie się w gry hazardowe jako sposób radzenia sobie ze stresem i „poprawiania” nastroju.
  • Po każdej stracie finansowej następują próby „odegrania się”.
  • Ukrywanie faktów dotyczących grania, ilości utraconych pieniędzy, okłamywanie bliskich.
  • Utrata z powodu hazardu bliskich relacji, pracy, możliwości rozwoju czy edukacji.
  • Szukanie pomocy finansowej w celu spłacenia długów hazardowych.

Występowanie zaburzenia uprawiania hazardu czy też uzależnienia od hazardu stawiamy na podstawie wystąpienia minimum 4 z powyższych kryteriów.

Łagodny poziom zaburzenia to 4-5 kryteriów

Umiarkowany poziom zaburzenia to 6-7 kryteriów.

Poziom ciężki to 8-9 powyższych kryteriów.

W europejskiej klasyfikacji chorób i zaburzeń psychicznych do tej pory patologiczny hazard był opisywany jako zaburzenie kontroli impulsu, a obecnie w nowej klasyfikacji ICD-11 jest już diagnozowany jako uzależnienie.

Uzależnienie od hazardu – fazy

Badacze problemu wyróżnili także fazy rozwoju uzależnienia od hazardu:

  • Na początku gracz jest w fazie zwycięstw, która polega na czerpaniu przyjemności z grania i fantazjowaniu o dużych wygranych.
  • Później przechodzi do fazyprzegrywania i strat. Na tym etapie gracz jest coraz bardziej zaangażowany w aktywność hazardową, przeznacza na nią coraz większe sumy pieniędzy, aby odrobić straty.
  • W kolejnej fazie desperacji zaczyna coraz silniej odczuwać negatywne konsekwencje grania. Pojawiają się problemy emocjonalne: poczucie winy, rozdrażnienie, wstyd, bezradność, obniżony nastrój. Zaczynają się także problemy w pracy, w szkole, w relacjach z bliskimi.
  • Ostatnia faza to utrata nadziei. Wtedy hazardzista zaczyna zdawać sobie sprawę z uzależnienia, zwykle tonie już w długach i zaczyna szukać pomocy.

Uzależnienie od hazardu – leczenie

Leczenie uzależnienia od hazardu polega zastosowaniu psychoterapii, która powinna odbywać się w formule terapii indywidualnej i grupowej. Najczęściej stosowaną i polecaną formą terapii jest psychoterapia poznawczo-behawioralna. Jej głównym celem jest zmniejszenie częstotliwości zachowań szkodliwych w tym przypadku grania. Odbywa się to poprzez naukę rozpoznawania bodźców pobudzających automatyczne myśli, a także zmianę leżących u ich podstaw przekonań kluczowych. Terapia wyposaża pacjenta w narzędzia, które pozwalają zwiększyć kontrolę zachowań impulsywnych, uczy relaksacji i pomaga w sposób konstruktywny regulować napięcie psychiczne.

W naszym ośrodku w leczeniu uzależnień behawioralnych w tym patologicznego hazardu stosujemy także psychoterapię psychodynamiczną, która polega na zrozumieniu całościowego funkcjonowania pacjenta i widzi uzależnienie, jako objaw wewnętrznych konfliktów i trudności. W przypadku uzależnień behawioralnych, podobnie jak w przypadku uzależnienia od substancji, badamy również wpływ doświadczeń traumatycznych na funkcjonowanie danej osoby i powstanie tego wadliwego sposobu regulacji emocji, jakim jest uzależnienie.

Justyna Glińska – psycholog, certyfikowana specjalistka psychoterapii uzależnień