Obecnie obserwujemy ogromny problem związany z rosnącą liczbą osób uzależnionych od leków:

Leki opioidowe i benzodiazepiny powodują uzależnienie, a jego objawy są bardzo dotkliwe i zagrażają życiu.

Leki opioidowe takie jak morfina, kodeina, fentanyl, oksykodon silnie działają na ośrodek nagrody w mózgu. Wiążą się z receptorami w mózgu naśladując działanie łagodzących ból substancji chemicznych, które są wytwarzane naturalnie (naturalnych opioidów). Oprócz blokowania bólu mają działanie euforyzujące. Jednocześnie bardzo szybko rozwijają tolerancję i wymagają zwiększenia dawek, aby osiągnąć ten sam przeciwbólowy i euforyzujący efekt.

Objawy uzależnienia od leków

W obrazie klinicznym u osób na stałe przyjmujących opioidy obserwujemy wszystkie podstawowe objawy uzależnienia:

  • głód, przymus sięgania po leki
  • upośledzenie kontroli, trudność w kontrolowaniu ilości i częstotliwości zażywania leków
  • koncentracja na lekach, uporczywe myślenie o wzięciu leków
  • zespół odstawienny (abstynencyjny): w przypadku odstawienia lub zmniejszenia dawki leków pojawia się silny głód, łzawienie, kichanie, rozszerzenie źrenic, nudności i wymioty, biegunka, bóle stawów, podwyższone ciśnienie krwi, zaburzenia snu, zmiany nastroju, drażliwość, wybuchy złości, apatia
  • tolerancja: konieczność przyjmowania coraz większych dawek substancji
  • kontynuowanie przyjmowania pomimo świadomości szkód, jakie leki powodują

Benzodiazepiny – objawy uzależnienia

Podobną sytuacją mamy przypadku uzależnienia od benzodiazepin. Są to leki o działaniu, uspakajającym, przeciwlękowym i nasennym. Wg zaleceń lekarza nie powinny być przyjmowane dłużej niż przez 2 tygodnie. W innym razie powodują zwiększenie tolerancji i uzależnienie. Nagłe odstawienie benzodiazepin, podobnie jak leków opioidowych, jest niebezpieczne dla zdrowia i życia. Może wywoływać objawy grypopodobne, nasilenie niepokoju i lęku, trudności ze snem, rozdrażnienie, a także napady padaczkowe. W przypadku uzależnienia od leków zaleca się detoksykację organizmu w warunkach szpitalnych lub pod kontrolą lekarza.

Uzależnienie od opioidów i benzodiazepin rozwija się na skutek nieświadomości pacjentów, że są to leki powodujące szybkie uzależnienie, czasem braku informacji ze strony lekarza wypisującego lek, a także z powodu psychologicznych i biologicznych mechanizmów sprzyjających rozwojowi uzależnienia.

Pacjenci przyjmujący leki uspakajające, czy przeciwbólowe o działaniu euforyzującym szukają w ich działaniu stanu szybkiej ulgi czy redukcji napięcia psychicznego. Psychologiczne przyczyny uzależnienia od leków bardzo często wiążą się z trudnością w regulacji stanów emocjonalnych. Pacjenci uzależnieni, w wyniku zaniedbań emocjonalnych w dzieciństwie lub przewlekłych sytuacji stresowych czy traumatycznych, nie wykształcili lub stracili odpowiednie umiejętności radzenia sobie z nieprzyjemnymi emocjami takimi, jak: lęk, smutek czy gniew. Kiedy w ich dorosłym życiu pojawia się ból psychiczny lub fizyczny, ten wadliwy mechanizm sprzyja poszukiwaniu szybkiej ulgi, gdyż napięcie wydaje się nie do wytrzymania.

Uzależnienie od leków – leczenie

Pomoc w wyjściu z uzależnienia lekowego odbywa się w formie detoksykacji i procesu psychoterapii, którego czas trwania ustala się indywidualnie w zależności od problemów i potrzeb pacjenta.
W naszym ośrodku psychoterapia odbywa się w formie terapii indywidualnej i grupowej. Grupy terapeutyczne mają charakter psychoedukacji, a także psychoterapii pogłębionej, opartej na procesie grupowym.

Celem terapii uzależnienia od leków jest nie tylko utrzymanie abstynencji od leków, ale przede wszystkim wykształcenie konstruktywnych sposobów regulacji emocji i budowanie satysfakcjonujących bliskich relacji z innymi.

Justyna Glińska – psycholog, certyfikowana specjalistka psychoterapii uzależnień