Uzależnienie od mediów społecznościowych

Uzależnienie od portali społecznościowych – definicja problemu

Uzależnienie od mediów społecznościowych jest nowym i coraz bardziej powszechnym zjawiskiem, szczególnie wśród ludzi młodych. Pomimo iż nie jest klasyfikowane jako oddzielne zaburzenie, to coraz częściej spotykamy się z nim w gabinetach psychoterapeutów.

Atrakcyjność i popularność portali społecznościowych wiąże się z ich stałą dostępnością, łatwością nawiązywania kontaktów i możliwością zaspakajania potrzeb emocjonalnych i społecznych.

Problemowe korzystanie z tego typu mediów pojawia się wtedy, kiedy dana osoba nie jest w stanie kontrolować czasu spędzanego na przeglądaniu portali typu YouTube, Instagram, Facebook, Twitter, nie potrafi ograniczyć tej aktywności i zaniedbuje swoje życie osobiste lub szkolne czy zawodowe.

Ważną częścią użytkowania mediów społecznościowych jest otrzymywanie polubień i komentarzy, a także komentowanie innych, co daje złudzenie popularności i atrakcyjności życiowej, a jednocześnie może obniżać samoocenę, gdy komentarze są niepochlebne i budzić lęk przed odrzuceniem przez innych użytkowników.

Diagnoza i objawy uzależnienia od mediów społecznościowych

Nadmierne, szkodliwe korzystanie z sieci społecznościowych stanowi problem diagnostyczny. Wielu autorów i badaczy zjawiska skłania się do diagnozy na podstawie ogólnych kryteriów uzależnienia proponowanych przez Browna ( 1993 ).

Aby zdiagnozować problem, należy stwierdzić występowanie następujących objawów:

  • Koncentracja na aktywności w mediach społecznościowych, osoba spędza na tym więcej czasu niż pierwotnie zakładała.
  • Wzrost tolerancji: potrzeba spędzania coraz większej ilości czasu na portalach.
  • Symptomy odstawienia: gorsze samopoczucie w sytuacji braku dostępu (niepokój, obniżony nastrój, rozdrażnienie).
  • Doznawanie problemów w zakresie relacji osobistych, zawodowych, zaniedbywanie obowiązków czy zainteresowań.
  • Utrata kontroli nad czasem spędzanym na portalach, porażki doznawane przy próbach ograniczenia lub zaprzestania tego typu aktywności.

Przyczyny szkodliwego korzystania z portali społecznościowych

Nałogowe czy też problemowe korzystanie z sieci społecznościowych ma podłoże biologiczne. Podobnie jak w innych uzależnieniach, nakierowana na cel tego typu aktywność pobudza układ nagrody i w sposób łatwy i systematyczny dostarcza poczucia przyjemności.

Psychologiczne motywy korzystania z sieci społecznościowych to najczęściej:

  • Potrzeba budowania własnego wizerunku
  • Potrzeba akceptacji społecznej
  • Potrzeba podkreślania własnej atrakcyjności
  • Radzenie sobie z wewnętrzną pustką i nudą
  • Radzenie sobie z samotnością
  • Trudności w budowaniu bliskiej relacji
  • Ucieczka od problemów w związku
  • Regulowanie nieprzyjemnych stanów emocjonalnych

Leczenie uzależnienia od portali społecznościowych

Z problemem szkodliwego używania mediów społecznościowych pracujemy podobnie jak z innymi uzależnieniami. Praca odbywa się w ramach terapii indywidualnej lub grupowej, albo poprzez połączenie obu tych form. W tym przypadku dążymy do ograniczenia korzystania z portali i używania ich w sposób konstruktywny. Pracę zawsze zaczynamy od diagnozy problemu i oszacowania stopnia nasilenia uzależnienia. Wspólnie z pacjentem wypracowujemy sposoby kontroli nad aktywnością w sieci. Pracujemy nad zwiększeniem samooceny tak, aby budowanie wizerunku w sieci i podkreślanie własnej atrakcyjności, a także porównywanie się do innych przestało pełnić funkcję podnoszenia własnej wartości. Staramy się wypracować nowe, konstruktywne sposoby regulowania emocji. Uczymy pacjenta tworzyć satysfakcjonujące relacje interpersonalne, w tym przypadku taką funkcję najlepiej spełnia korzystanie z psychoterapii grupowej.

Justyna Glińska – psycholog, certyfikowana specjalistka psychoterapii uzależnień